กองทุนสุขภาพจังหวัด

สถานการณ์โรคไข้มาลาเรียของจังหวัดยะลา ระหว่างปี พ.ศ. 2559–2569 พบว่าจำนวนผู้ป่วยมีแนวโน้มลดลงอย่างชัดเจน จาก 7,610 ราย ในปี พ.ศ. 2559 เหลือ 42 ราย ในปี พ.ศ. 2569 อย่างไรก็ตาม แม้สถานการณ์โดยรวมจะดีขึ้น แต่ยังคงพบผู้ป่วยอย่างต่อเนื่อง และมีแนวโน้มเพิ่มขึ้นเล็กน้อยเมื่อเปรียบเทียบกับปี พ.ศ. 2568 ซึ่งพบผู้ป่วย 41 ราย โดยในปี พ.ศ. 2569 พบผู้ป่วยติดเชื้อ Plasmodium vivax (P.V.) จำนวน 33 ราย และ Plasmodium knowlesi (P.K.) จำนวน 9 ราย สะท้อนให้เห็นถึงความจำเป็นในการเฝ้าระวัง ค้นหา และควบคุมโรคอย่างต่อเนื่อง

เมื่อพิจารณาการกระจายของผู้ป่วยรายอำเภอในช่วง 3 ปีที่ผ่านมา พบว่าอำเภอธารโตเป็นพื้นที่ที่มีผู้ป่วยสูงที่สุดของจังหวัดยะลาติดต่อกัน โดยปี พ.ศ. 2567 พบผู้ป่วย 54 ราย จากผู้ป่วยทั้งจังหวัด 65 ราย คิดเป็นร้อยละ 83.08 ปี พ.ศ. 2568 พบผู้ป่วย 31 ราย จากทั้งหมด 41 ราย คิดเป็นร้อยละ 75.61 และปี พ.ศ. 2569 พบผู้ป่วย 28 ราย จากทั้งหมด 42 ราย คิดเป็นร้อยละ 66.67 แม้จำนวนผู้ป่วยในอำเภอธารโตจะลดลงอย่างต่อเนื่อง แต่ยังคงมีสัดส่วนผู้ป่วยมากกว่าครึ่งหนึ่งของจังหวัด แสดงให้เห็นถึงการกระจุกตัวของปัญหาในพื้นที่ และความจำเป็นในการดำเนินมาตรการป้องกันควบคุมโรคอย่างเข้มข้นและต่อเนื่อง

อำเภอธารโตมีลักษณะภูมิประเทศที่มีพื้นที่ป่า ลำธาร และแหล่งน้ำธรรมชาติหลายแห่ง ซึ่งอาจเอื้อต่อการดำรงอยู่ของยุงพาหะ ประกอบกับประชาชนบางกลุ่มมีโอกาสสัมผัสยุงพาหะจากการประกอบอาชีพ การเดินทางเข้าป่า หรือการพักค้างคืนในพื้นที่เสี่ยง จึงจำเป็นต้องให้ความสำคัญกับการเฝ้าระวังในกลุ่มประชากรเสี่ยงและพื้นที่ที่มีรายงานผู้ป่วยอย่างต่อเนื่อง ทั้งนี้ ควรใช้ข้อมูลสอบสวนโรคและข้อมูลทางกีฏวิทยาประกอบการกำหนดพื้นที่เป้าหมาย เพื่อให้มาตรการควบคุมโรคเหมาะสมกับบริบทของแต่ละพื้นที่

การป้องกันและควบคุมโรคไข้มาลาเรียให้มีประสิทธิภาพ จำเป็นต้องอาศัยการดำเนินงานเชิงรุกและการมีส่วนร่วมจากทุกภาคส่วน ทั้งหน่วยบริการสาธารณสุข องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ผู้นำชุมชน อสม. แกนนำเยาวชนเปอมูดอ และภาคีเครือข่ายที่เกี่ยวข้อง โดยมุ่งเน้นการพัฒนาศักยภาพเครือข่ายในการเฝ้าระวังและแจ้งเตือนโรค การค้นหาผู้ป่วยและส่งต่อเพื่อตรวจวินิจฉัยอย่างรวดเร็ว การติดตามให้ผู้ป่วยได้รับการรักษาครบถ้วน การสำรวจและควบคุมยุงพาหะตามหลักวิชาการ ตลอดจนการเตรียมความพร้อมด้านบุคลากร อุปกรณ์ และระบบประสานงานเพื่อรองรับสถานการณ์การระบาด

ดังนั้น เพื่อรักษาผลสำเร็จจากการลดจำนวนผู้ป่วย ป้องกันการแพร่เชื้อและการกลับมาระบาดซ้ำ ตลอดจนเพิ่มประสิทธิภาพการดำเนินงานในพื้นที่ที่ยังมีความเสี่ยง จึงมีความจำเป็นต้องจัดทำโครงการพัฒนาศักยภาพเครือข่ายชุมชนในการเฝ้าระวัง ป้องกัน และควบคุมโรคติดต่อนำโดยแมลงในระดับอำเภอ โดยบูรณาการความร่วมมือของทุกภาคส่วน เพื่อให้ชุมชนมีความพร้อมในการป้องกันโรค ตรวจจับสถานการณ์ผิดปกติ และสนับสนุนการตอบโต้ภาวะระบาดได้อย่างรวดเร็วและมีประสิทธิภาพ อันจะนำไปสู่การลดภาระโรคและสร้างความปลอดภัยด้านสุขภาพให้แก่ประชาชนในอำเภอธารโตอย่างยั่งยืน