-
นางสาวกามีละห์ หะยีปะดอ
ยาเสพติดเป็นปัญหาสำคัญที่ส่งผลกระทบต่อสุขภาพของประชาชนทั้งด้านร่างกาย จิตใจ และสังคม
ซึ่งเกี่ยวข้องโดยตรงกับภารกิจด้านการส่งเสริมสุขภาพ การป้องกันโรค และการคุ้มครองสิทธิด้านสุขภาพตามระบบหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ ปัจจุบันประเทศไทยยังคงมีผู้ใช้ยาและสารเสพติดจำนวนมาก แม้ว่าบางส่วนจะได้รับการบำบัดรักษาในระบบสถานพยาบาลแล้ว แต่ยังคงมีโอกาสกลับไปใช้ซ้ำ เนื่องจากขาดการดูแลด้านสุขภาพและสังคมอย่างต่อเนื่องในระดับชุมชน
จากข้อมูลการดำเนินงานในปีงบประมาณ พ.ศ. ๒๕๖๙ หน่วยงาน APASS จังหวัดยะลา สามารถเข้าถึงและให้บริการด้านสุขภาพแก่ผู้ใช้สารเสพติดในจังหวัดยะลา จำนวน ๑,๐๕๑ ราย ซึ่งสะท้อนถึงความจำเป็นในการพัฒนากลไกการส่งเสริมสุขภาพและป้องกันโรคในระดับชุมชน ผ่านการดำเนินงานของภาคประชาสังคมที่ทำงานใกล้ชิดกับกลุ่มเป้าหมาย แม้ว่าผู้ใช้สารเสพติดด้วยวิธีสูบ ยังคงมีความเสี่ยงต่อการเกิดโรคติดต่อที่เป็นปัญหาสาธารณสุขสำคัญ ได้แก่ เอชไอวี (HIV) ไวรัสตับอักเสบซี (Hepatitis C) และวัณโรค (Tuberculosis) เนื่องจากปัจจัยด้านพฤติกรรมสุขภาพ สภาพแวดล้อม และการขาดความรู้และทักษะในการป้องกันโรคอย่างปลอดภัย รวมถึงข้อจำกัดในการเข้าถึงบริการตรวจคัดกรองและการดูแลรักษาตามสิทธิประโยชน์ในระบบหลักประกันสุขภาพ
สถานการณ์การใช้สารเสพติดในจังหวัดยะลา สะท้อนถึงความจำเป็นในการจัดบริการส่งเสริมสุขภาพและป้องกันโรคเชิงรุกในกลุ่มประชาชนที่มีความเสี่ยง โดยพบการใช้สารเสพติดหลายชนิดร่วมกันอย่างต่อเนื่อง ซึ่งส่งผลต่อสุขภาพกาย สุขภาพจิต และพฤติกรรมสุขภาพของประชาชน โดยเฉพาะในกลุ่มประชากรเปราะบางและผู้ใช้สารเสพติดที่มีปัญหาสุขภาพจิตร่วม หากไม่ได้รับการดูแลอย่างเหมาะสม อาจนำไปสู่การหลุดออกจากระบบบริการสุขภาพและการเกิดปัญหาสุขภาพเรื้อรังในระยะยาว
แนวคิด “การลดอันตรายจากการใช้สารเสพติด” (Harm Reduction) เป็นแนวทางที่สอดคล้องกับหลักการของการส่งเสริมสุขภาพและการป้องกันโรคตามพระราชบัญญัติหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ โดยมุ่งเน้นให้ประชาชนกลุ่มเสี่ยงสามารถเข้าถึงบริการด้านสุขภาพ การให้ความรู้และทักษะด้านสุขภาพ การส่งเสริมพฤติกรรมที่ปลอดภัย
การตรวจคัดกรองโรคติดต่อที่สำคัญ การดูแลสุขภาพกายและสุขภาพจิต และการเชื่อมโยงเข้าสู่ระบบบริการสาธารณสุขตามสิทธิอย่างต่อเนื่อง
ดังนั้น กลุ่มส่งเสริมการเข้าถึงการสนับสนุนด้านสุขภาพและสังคม (APASS) จังหวัดยะลา จึงมีความประสงค์จัดทำโครงการป้องกันและลดผลกระทบอันตรายจากการใช้ยาเสพติดในชุมชน โดยมุ่งเน้นการดูแลกลุ่มผู้ใช้สารเสพติดและกลุ่มประชากรเปราะบางที่มีความเสี่ยงต่อการเกิดโรคติดต่อ จำนวน ๑,๐๐๐ คน ในจังหวัดยะลา เพื่อให้สามารถเข้าถึงบริการสุขภาพที่เหมาะสม ได้รับการดูแลอย่างต่อเนื่อง ลดความเสี่ยงต่อการแพร่กระจายของโรค และสามารถดำรงชีวิตอยู่ในชุมชนได้อย่างปลอดภัย มีคุณภาพชีวิตที่ดี และยั่งยืน
- เพื่อลดผลกระทบทางกาย จิตใจ และการอยู่ร่วมของผู้ใช้ยาเสพติดในชุมชน
- เพื่อลดการแพร่กระจายของโรคติดต่อที่เกิดการใช้ยาและสารเสพติด
- เพื่อลดปัญหาการใช้ความรุนแรงที่เกิดจากการใช้ยาเสพติดในชุมชน
ผู้ใช้ยาและสารเสพติดที่มีคุณสมบัติตามแนวทางการดำเนินงานฯ ได้แก่ ผู้ใช้สารเสพติดในจังหวัดยะลา จำนวน 1,000 ราย
- กิจกรรม แสดงขั้นตอนการทำกิจกรรมและกระบวนการดำเนินงาน เขียนให้ละเอียดว่าจะทำอะไร อย่างไร จึงจะสำเร็จตามวัตถุประสงค์หรือเป้าหมายที่วางไว้ เขียนให้เห็นลำดับเป็นขั้นเป็นตอน
- งบประมาณ ในแต่ละกิจกรรม ขอให้จำแนกรายการค่าใช้จ่ายต่างๆ โดยละเอียด
-
ค้นหาและเข้าถึงกลุ่มเป้าหมายในชุมชน ลงพื้นที่ค้นหาและเข้าถึงผู้ใช้ยาเสพติดในชุมชน สร้างความไว้วางใจ และพูดคุยเพื่อประเมินความต้องการด้านสุขภาพและการช่วยเหลือถึงบาท
-
ให้ความรู้เกี่ยวกับยาเสพติดและการลดอันตรายจากการใช้ยา ให้ข้อมูลเกี่ยวกับประเภทของยาเสพติด ผลกระทบและอันตรายจากการใช้ยา รวมถึงแนวทางการลดความเสี่ยงและการดูแลสุขภาพถึงบาท
-
ประเมินความเสี่ยงและภาวะการใช้ยาเสพติดรายบุคคล ใช้แบบคัดกรองเพื่อประเมินพฤติกรรมการใช้ยา ระดับความเสี่ยง ปัญหาสุขภาพ และความต้องการรับความช่วยเหลือ เพื่อนำไปกำหนดแนวทางดูแลที่เหมาะสมกับแต่ละบุคคลถึงบาท
-
ประเมินสุขภาพจิตและคัดกรองภาวะเสี่ยง ประเมินสุขภาพจิตด้วยเครื่องมือที่เหมาะสม หากพบภาวะเสี่ยงหรือมีอาการรุนแรง ให้คำแนะนำและส่งต่อเข้าสู่ระบบบริการสุขภาพตามความเหมาะสมถึงบาท
-
ให้คำปรึกษาเพื่อปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการใช้ยาเสพติด ให้คำปรึกษาแบบรายบุคคล เพื่อสนับสนุนให้กลุ่มเป้าหมายตระหนักถึงผลกระทบของการใช้ยา และส่งเสริมการ ลด ละ หรือหยุดใช้ยา ตามความพร้อมของแต่ละบุคคลถึงบาท
-
จัดทำประวัติและบันทึกข้อมูลสุขภาพรายบุคคล จัดเก็บข้อมูลด้านสุขภาพ ภาวะการใช้ยา สุขภาพจิต และข้อมูลที่เกี่ยวข้อง โดยใช้แบบคัดกรองและแบบบันทึกที่กำหนด เพื่อใช้ในการวางแผนดูแลและติดตามต่อเนื่องถึงบาท
-
ส่งต่อเข้าสู่บริการที่เหมาะสม ประสานและส่งต่อผู้ที่มีภาวะเสี่ยงหรือมีความต้องการรับบริการเข้าสู่หน่วยงานที่เกี่ยวข้อง เช่น บริการด้านสุขภาพ การบำบัดรักษา การส่งเสริมอาชีพ การช่วยเหลือด้านสังคม และด้านกฎหมายถึงบาท
-
ติดตามและสนับสนุนการเปลี่ยนแปลงพฤติกรรม ติดตามกลุ่มเป้าหมายอย่างต่อเนื่อง ให้กำลังใจ ให้คำปรึกษา และสนับสนุนการปรับเปลี่ยนพฤติกรรม พร้อมประเมินความก้าวหน้าและอุปสรรคเป็นระยะถึงบาท
- ประเมินผลและปรับแผนการช่วยเหลือรายบุคคล ทบทวนผลการติดตาม ประเมินความเสี่ยงและความต้องการที่เปลี่ยนแปลงไป และปรับรูปแบบการดูแลหรือส่งต่อให้เหมาะสมกับสถานการณ์ของแต่ละบุคคล
- สนับสนุนการคงอยู่ในกระบวนการรักษาและการเปลี่ยนแปลงพฤติกรรม ติดตามและสนับสนุนให้กลุ่มเป้าหมายสามารถคงอยู่ในกระบวนการเปลี่ยนแปลงพฤติกรรม การรักษา หรือการบำบัดอย่างต่อเนื่อง และส่งเสริมให้สามารถ ลดหรือหยุดใช้ยา และคงสภาพปลอดยาได้นานที่สุดเท่าที่จะเป็นไปได้
2,185,000
- ผู้ใช้ยาเสพติดที่เข้าร่วมโครงการสามารถลดและควบคุมปริมาณการใช้ยาเสพติดจนไม่ทำให้เกิดอันตรายต่อตนเองและคนรอบข้าง
- ปัญหาการใช้ความรุนแรงของผู้ใช้ยาเสพติดในชุมชนลดลง
