กองทุนสุขภาพจังหวัด

ยาเสพติดเป็นปัญหาสำคัญที่ส่งผลกระทบต่อสุขภาพของประชาชนทั้งด้านร่างกาย จิตใจ และสังคม ซึ่งเกี่ยวข้องโดยตรงกับภารกิจด้านการส่งเสริมสุขภาพ การป้องกันโรค และการคุ้มครองสิทธิด้านสุขภาพตามระบบหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ ปัจจุบันประเทศไทยยังคงมีผู้ใช้ยาและสารเสพติดจำนวนมาก แม้ว่าบางส่วนจะได้รับการบำบัดรักษาในระบบสถานพยาบาลแล้ว แต่ยังคงมีโอกาสกลับไปใช้ซ้ำ เนื่องจากขาดการดูแลด้านสุขภาพและสังคมอย่างต่อเนื่องในระดับชุมชน
จากข้อมูลการดำเนินงานในปีงบประมาณ พ.ศ. 2569 หน่วยงาน APASS จังหวัดนราธิวาส สามารถเข้าถึงและให้บริการด้านสุขภาพแก่ผู้ใช้สารเสพติดในจังหวัดนราธิวาส จำนวน 3,936 ราย ซึ่งประกอบด้วยอำเภอเมือง อำเภอระแงะ อำเภอแว้ง อำเภอสุคิริน อำเภอตากใบ อำเภอสุไหงปาดี และอำเภอสุไหงโกลก ซึ่งสะท้อนถึงความจำเป็นในการพัฒนากลไกการส่งเสริมสุขภาพและป้องกันโรคในระดับชุมชน ผ่านการดำเนินงานของภาคประชาสังคมที่ทำงานใกล้ชิดกับกลุ่มเป้าหมาย แม้ว่าผู้ใช้สารเสพติดด้วยวิธีสูบ ยังคงมีความเสี่ยงต่อการเกิดโรคติดต่อที่เป็นปัญหาสาธารณสุขสำคัญ ได้แก่ เอชไอวี (HIV) ไวรัสตับอักเสบซี (Hepatitis C) และวัณโรค (Tuberculosis) เนื่องจากปัจจัยด้านพฤติกรรมสุขภาพ สภาพแวดล้อม และการขาดความรู้และทักษะในการป้องกันโรคอย่างปลอดภัย รวมถึงข้อจำกัดในการเข้าถึงบริการตรวจคัดกรองและการดูแลรักษาตามสิทธิประโยชน์ในระบบหลักประกันสุขภาพ นอกจากนี้ ในพื้นที่ยังพบกลุ่มหญิงสาวบริการที่มีการใช้สารเสพติดร่วมกับการประกอบอาชีพ ซึ่งเป็นกลุ่มประชากรที่มีความเปราะบางและมีความเสี่ยงด้านสุขภาพสูง จากปัจจัยด้านอาชีพ การขาดอำนาจต่อรองด้านความปลอดภัย และการเข้าถึงบริการด้านสุขภาพที่ไม่สม่ำเสมอ หากไม่ได้รับการส่งเสริมพฤติกรรมสุขภาพที่ปลอดภัยและการคุ้มครองสิทธิด้านสุขภาพอย่างเหมาะสม อาจนำไปสู่การแพร่กระจายของโรคติดต่อในระดับชุมชน สถานการณ์การใช้สารเสพติดในจังหวัดนราธิวาส สะท้อนถึงความจำเป็นในการจัดบริการส่งเสริมสุขภาพและป้องกันโรคเชิงรุกในกลุ่มประชาชนที่มีความเสี่ยง โดยพบการใช้สารเสพติดหลายชนิดร่วมกันอย่างต่อเนื่อง ซึ่งส่งผลต่อสุขภาพกาย สุขภาพจิต และพฤติกรรมสุขภาพของประชาชน โดยเฉพาะในกลุ่มประชากรเปราะบางและผู้ใช้สารเสพติดที่มีปัญหาสุขภาพจิตร่วม หากไม่ได้รับการดูแลอย่างเหมาะสม อาจนำไปสู่การหลุดออกจากระบบบริการสุขภาพและการเกิดปัญหาสุขภาพเรื้อรังในระยะยาว
แนวคิด “การลดอันตรายจากการใช้สารเสพติด” (Harm Reduction) เป็นแนวทางที่สอดคล้องกับหลักการของการส่งเสริมสุขภาพและการป้องกันโรคตามพระราชบัญญัติหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ โดยมุ่งเน้นให้ประชาชนกลุ่มเสี่ยงสามารถเข้าถึงบริการด้านสุขภาพ การให้ความรู้และทักษะด้านสุขภาพ การส่งเสริมพฤติกรรมที่ปลอดภัย การตรวจคัดกรองโรคติดต่อที่สำคัญ การดูแลสุขภาพกายและสุขภาพจิต และการเชื่อมโยงเข้าสู่ระบบบริการสาธารณสุขตามสิทธิอย่างต่อเนื่อง
ดังนั้น กลุ่มส่งเสริมการเข้าถึงการสนับสนุนด้านสุขภาพและสังคม จังหวัดนราธิวาส จึงมีความประสงค์จัดทำโครงการสนับสนุนบริการบำบัดฟื้นฟูผู้ติดยาเสพติดในชุมชน และบริการลดอันตรายจากการใช้สารเสพติดในชุมชน (Harm Reduction) โดยมุ่งเน้นการดูแลกลุ่มผู้ใช้สารเสพติดและกลุ่มประชากรเปราะบางที่มีความเสี่ยงต่อการเกิดโรคติดต่อ จำนวน 2,000 คน ในอำเภอเมือง อำเภอระแงะ อำเภอแว้ง อำเภอสุคิริน อำเภอตากใบ อำเภอสุไหงปาดี และอำเภอสุไหงโกลก จังหวัดนริวาส เพื่อให้สามารถเข้าถึงบริการสุขภาพที่เหมาะสม ได้รับการดูแลอย่างต่อเนื่อง ลดความเสี่ยงต่อการแพร่กระจายของโรค และสามารถดำรงชีวิตอยู่ในชุมชนได้อย่างปลอดภัย มีคุณภาพชีวิตที่ดี และยั่งยืน