กองทุนสุขภาพจังหวัด

โรคเบาหวานเป็นโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง (Non-Communicable Diseases: NCDs) ที่เป็นปัญหาสาธารณสุขที่สำคัญทั้งในระดับโลกและระดับประเทศ เนื่องจากเป็นโรคที่มีแนวโน้มเพิ่มสูงขึ้นอย่างต่อเนื่อง และก่อให้เกิดผลกระทบทั้งต่อสุขภาพ เศรษฐกิจ และคุณภาพชีวิตของประชาชน โดยองค์การอนามัยโลก (WHO) และกระทรวงสาธารณสุขได้กำหนดให้โรคเบาหวานเป็นหนึ่งในโรคสำคัญที่ต้องเร่งดำเนินการป้องกันและควบคุม เนื่องจากโรคดังกล่าวเป็นสาเหตุสำคัญของภาวะแทรกซ้อนรุนแรง ได้แก่ โรคหัวใจและหลอดเลือด โรคหลอดเลือดสมอง โรคไตเรื้อรัง เบาหวานขึ้นจอประสาทตา แผลเบาหวาน และการตัดอวัยวะ ซึ่งส่งผลให้ผู้ป่วยสูญเสียคุณภาพชีวิต เกิดความพิการ และเสียชีวิตก่อนวัยอันควร นอกจากนี้ยังสร้างภาระค่าใช้จ่ายด้านการรักษาพยาบาลทั้งในระดับครัวเรือนและระบบบริการสุขภาพของประเทศเป็นจำนวนมาก จากข้อมูลสถานการณ์ โรคเบาหวานในเขตอำเภอยะหริ่ง จังหวัดปัตตานีพบว่ามีผู้ป่วยโรค เบาหวานสะสมจำนวน 10,102 ราย คิดเป็นร้อยละ 10.12 ของ ประชากรในพื้นที่ ซึ่งถือเป็นอัตราที่ค่อนข้างสูงและมีแนวโน้มเพิ่ม ขึ้นอย่างต่อเนื่อง โดยเฉพาะกลุ่มเสี่ยงเบาหวาน (Pre-Diabetes: Pre-DM) ที่มีค่าระดับน้ำตาลในเลือดจากปลายนิ้ว (DTX) อยู่ ระหว่าง 100-125 มก./ดล. จากการวิเคราะห์ข้อมูลสุขภาพและบริบทของพื้นที่ พบว่าปัจจัยสำคัญที่ทำให้ประชาชนเข้าสู่ภาวะเสี่ยง ได้แก่ การบริโภคอาหารหวาน มัน และเค็ม การรับประทานอาหารในปริมาณมาก การดื่มเครื่องดื่มที่มีน้ำตาลสูง การขาดการออกกำลังกาย การประกอบอาชีพที่ต้องนั่งทำงานเป็นเวลานาน ความเครียด การพักผ่อนไม่เพียงพอ รวมทั้งการขาดความรู้ ความตระหนัก และแรงจูงใจในการดูแลสุขภาพของตนเอง นอกจากนี้ ประชาชนส่วนหนึ่งยังไม่สามารถปรับเปลี่ยนพฤติกรรมสุขภาพได้อย่างต่อเนื่อง เนื่องจากข้อจำกัดด้านเวลา สิ่งแวดล้อม และการขาดระบบติดตามสนับสนุนจากครอบครัว ชุมชน และบุคลากรสาธารณสุข ส่งผลให้มาตรการป้องกันโรคในระยะก่อนเกิดโรคยังไม่สามารถดำเนินการได้อย่างมีประสิทธิภาพเท่าที่ควร
ดังนั้น จึงได้จัดทำโครงการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมลดความ เสี่ยงเบาหวานในกลุ่ม Pre-DM ขึ้น โดยใช้กระบวนการวิจัยและ พัฒนา (Research and Development: R&D) เป็นแนวทาง ดำเนินงาน เริ่มจากการสำรวจและวิเคราะห์สภาพปัญหา พฤติกรรม เสี่ยงของกลุ่มเป้าหมายอย่างเป็นระบบ (Research) แล้วนำผลที่ได้ มาออกแบบ พัฒนา และทดลองใช้กิจกรรม/นวัตกรรมปรับเปลี่ยน พฤติกรรมที่เหมาะสมกับบริบทพื้นที่ (Development) ก่อนขยายผล และติดตามประเมินผลอย่างต่อเนื่อง เพื่อให้กลุ่มเป้าหมายจำนวน 100 คน สามารถปรับเปลี่ยนพฤติกรรมสุขภาพ ลดความเสี่ยงต่อ การเกิดโรคเบาหวานรายใหม่ได้อย่างยั่งยืน