กองทุนสุขภาพจังหวัด

ในสถานการณ์ปัจจุบันที่จังหวัดสงขลากำลังก้าวเข้าสู่สังคมผู้สูงอายุอย่างเต็มรูปแบบ ข้อมูลจากคลังข้อมูลด้านการแพทย์และสุขภาพ (HDC) กระทรวงสาธารณสุข ชี้ให้เห็นถึงความท้าทายสำคัญในการเข้าถึงบริการสาธารณสุขของกลุ่มเปราะบาง โดยเฉพาะผู้ป่วยโรคเรื้อรัง (NCDs) ซึ่งมีแนวโน้มอุบัติการณ์ของโรคเพิ่มสูงขึ้นอย่างต่อเนื่อง โดยพบว่าจังหวัดสงขลามีประชากรป่วยด้วยโรคความดันโลหิตสูงสะสมกว่า ๑๘๐,๐๐๐ ราย และโรคเบาหวานกว่า ๙๕,๐๐๐ ราย ซึ่งในจำนวนนี้มีกลุ่มผู้ป่วยโรคไตวายเรื้อรัง (CKD) ระยะที่ ๓-๕ ที่จำเป็นต้องได้รับการดูแลใกล้ชิดและเข้ารับการฟอกไตสม่ำเสมอ ณ โรงพยาบาลระดับตติยภูมิขนาดใหญ่ในอำเภอหาดใหญ่และอำเภอเมือง มากกว่า ๑๒,๐๐๐ ราย นอกจากนี้ยังมีกลุ่มผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมอง (Stroke) และโรคมะเร็ง ซึ่งเป็นสาเหตุหลักที่ทำให้ประชากรเข้าสู่ภาวะทุพพลภาพและกลายเป็นผู้ป่วยติดเตียง อย่างไรก็ตาม ข้อเท็จจริงที่น่ากังวลจากการวิเคราะห์ข้อมูลเชิงระบบพบว่า อัตราการขาดนัดของผู้ป่วยกลุ่มเป้าหมายในพื้นที่ห่างไกลมีค่าเฉลี่ยสูงถึงร้อยละ ๑๕ - ๒๐ ซึ่งสอดคล้องกับสถิติการเสียชีวิต รายปีของจังหวัดสงขลาที่พุ่งสูงกว่า ๙,๕๐๐ - ๑๐,๐๐๐ รายต่อปี โดยร้อยละ ๗๕ ของการเสียชีวิตมีสาเหตุ มาจากกลุ่มโรคเรื้อรังเหล่านี้ ซึ่งอุปสรรคสำคัญที่ทำให้ผู้ป่วยไม่สามารถเข้าถึงการรักษาตามแผนการรักษาได้คือความยากลำบากด้านการคมนาคมและภาระค่าใช้จ่ายในการจ้างเหมาพาหนะรับส่งที่สูงเกินขีดความสามารถของครัวเรือนยากไร้ โดยเฉพาะในพื้นที่ห่างไกลที่ต้องเสียค่าใช้จ่ายสูงตามระยะทางจริง ส่งผลให้กลุ่มเป้าหมายสูญเสียโอกาสในการฟื้นฟูสมรรถภาพ และนำไปสู่การเสียชีวิตก่อนวัยอันควรในที่สุด
เพื่อให้การแก้ไขปัญหาความเหลื่อมล้ำนี้เป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพ มูลนิธิคนช่วยฅน ภายใต้ความร่วมมือกับองค์การบริหารส่วนจังหวัดสงขลา จึงได้ประยุกต์ใช้หลักการ Precision Health Logistics ในการวิเคราะห์ภูมิศาสตร์สุขภาพรายอำเภอ เพื่อออกแบบระบบขนส่งอัจฉริยะที่กระจายตัวอย่างเท่าเทียม ตามโซนระยะทางจริง จากการวิเคราะห์พบว่าพื้นที่ความหนาแน่นสูงในรัศมี ๖๐ กิโลเมตรรอบสถานพยาบาลหลัก มีสัดส่วนกลุ่มเป้าหมายสูงถึงร้อยละ ๗๐ ในขณะที่พื้นที่ห่างไกลในเขตอำเภอระโนด กระแสสินธุ์ และสะบ้าย้อย แม้จะมีสัดส่วนผู้ป่วยร้อยละ ๑๒ แต่กลับเป็นกลุ่มที่เผชิญภาวะวิกฤตในการเข้าถึงบริการสูงสุด เนื่องจากระยะทางที่ไกลถึง ๒๐๐ กิโลเมตร นอกจากมิติของการรักษาพยาบาลแล้ว ข้อมูลสถิติมรณบัตรยังสะท้อนถึงภาระในการเคลื่อนย้ายร่างผู้วายชนม์จากสถานพยาบาลกลับสู่ภูมิลำเนาเดิมในมาตุภูมิ ซึ่งเป็นช่วงเวลาที่ครอบครัวต้องการการสนับสนุนเพื่อรักษาเกียรติและศักดิ์ศรีในวาระสุดท้ายของชีวิตมากที่สุด ด้วยเหตุผลและความจำเป็นดังกล่าว มูลนิธิคนช่วยฅน จึงได้จัดทำโครงการ “นวัตกรรม รถเติมสุข : ระบบขนส่งอัจฉริยะเพื่อความเท่าเทียม และการส่งต่อศักดิ์ศรีแห่งชีวิตสู่มาตุภูมิ” จึงถูกขับเคลื่อนขึ้นเพื่อเป็นโครงสร้างพื้นฐานด้านสุขภาพที่ไร้รอยต่อ โดยใช้ระบบบริหารจัดการที่จำแนกประเภทรถ ให้เหมาะสมกับสภาพผู้ป่วย ทั้งรถตู้นั่งสำหรับผู้ป่วยทั่วไปและรถตู้นอนสำหรับผู้ป่วยติดเตียง ภายใต้กลไกการคิดค่าใช้จ่ายตามระยะทางจริงที่เป็นธรรมและโปร่งใสตามประกาศสำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ
พ.ศ. ๒๕๖๗ การดำเนินงานนี้ไม่เพียงแต่จะช่วยลดอัตราการขาดนัดอย่างเป็นรูปธรรม แต่ยังเป็นการส่งคืนศักดิ์ศรีแห่งการมีชีวิตอยู่และการจากลาให้แก่ชาวจังหวัดสงขลาอย่างสมบูรณ์