กองทุนสุขภาพจังหวัด

ปัจจุบันปัญหาสุขภาพของประชากรในประเทศไทยเปลี่ยนจากโรคติดต่อเป็นโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง ซึ่งเป็นผลจากการพัฒนาเศรษฐกิจ สังคม และวัฒนธรรม นำไปสู่การเปลี่ยนแปลงรูปแบบการใช้ชีวิตประจำวันของประชาชนในสังคมไทย ประกอบกับการก้าวเข้าสู่สังคมผู้สูงอายุซึ่งส่วนใหญ่เป็นโรคเบาหวาน ความดันโลหิตสูง และมักตามมาด้วยโรคหลอดเลือดสมอง อาการอัมพฤกษ์และอัมพาต ทำให้มีความพิการตามมา ข้อมูลจากผู้รับผิดชอบงานคนพิการและผู้สูงอายุของโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล จำนวน 130 แห่ง ในพื้นที่จังหวัดปัตตานี รวบรวมโดยงานกองทุนหลักประกันสุขภาพจังหวัดปัตตานี ณ วันที่ 20 กรกฎาคม 2569 พบว่า จังหวัดปัตตานี มีผู้สูงอายุ จำนวนทั้งสิ้น 88,829 ราย เป็นผู้สูงอายุที่ติดบ้าน จำนวน 1,723 ราย ติดเตียง จำนวน 823 ราย ( ร้อยละ 1.94 , 0.92 ตามลำดับ) และจังหวัดปัตตานีมีคนพิการ จำนวนทั้งสิ้น 23,404 ราย โดยมีความพิการทางการเคลื่อนไหว จำนวน 11,912 ราย ร้อยละ 50.89 ของผู้พิการทั้งหมด (กรมส่งเสริมและพัฒนาคุณภาพชีวิตคนพิการ, 2569) และอำเภอเมืองปัตตานี มีผู้สูงอายุ จำนวนทั้งสิ้น 16,989 ราย ผู้สูงอายุที่ติดบ้าน จำนวน 221 ราย ติดเตียง จำนวน 122 ราย (ร้อยละ 1.30 , 0.72 ตามลำดับ) คนพิการ จำนวน 3,578 ราย โดยมีความพิการทางการเคลื่อนไหว จำนวน 1,446 ราย (ร้อยละ 40.41) ซึ่งกลุ่มผู้มีภาวะเหล่านี้ มีความยากลำบากในการเข้าถึงบริการสาธารณสุข ขณะเดียวกันก็มีปัญหาในการดำรงชีวิตทั้งทางด้านเศรษฐกิจ และสังคม ดังนั้นจึงจำเป็นต้องพัฒนาระบบบริการการดูแลสุขภาพต่อเนื่องในระยะยาวโดยเฉพาะการเข้าถึงบริการด้านกายอุปกรณ์เครื่องช่วยความพิการ เนื่องจากมีต้นทุนสูงในการเข้าถึงบริการและความยุ่งยากที่จะเคลื่อนย้ายผู้ป่วยมาโรงพยาบาลบ่อยครั้ง โดยเฉพาะในเขตชนบทที่ไม่มียานพาหนะของตนเอง หรือแม้แต่ผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองในบางอำเภอ ก็ยังเข้าถึงบริการได้น้อย ปัญหาสำคัญจากการดูแลผู้ป่วยที่มีภาวะพึ่งพิงและดูแลต่อเนื่องที่บ้านที่เกี่ยวกับกายอุปกรณ์และเครื่องช่วยความพิการ ซึ่งสาเหตุปัจจัยความเจริญทางด้านการแพทย์ ทำให้ผู้ป่วยภาวะวิกฤติมีชีวิตรอดเพิ่มขึ้น และกลายเป็นผู้ป่วยภาวะพึ่งพิงมากขึ้น นอกจากนี้ระบบบริการปฐมภูมิที่มีข้อจำกัดด้านบุคลากร ทั้งในเชิงปริมาณและคุณภาพ ทำให้มีปัญหาด้านอุปกรณ์เครื่องช่วยความพิการ เมื่อกลับไปดูแลต่อเนื่องที่บ้าน รวมทั้งขาดการเชื่อมโยงข้อมูลในการดูแลต่อเนื่อง
จากข้อมูลของงานกองทุนฟื้นฟูสมรรถภาพจังหวัดปัตตานี พบว่า จำนวนผู้ป่วย ผู้สูงอายุ คนพิการ และประชาชนกลุ่มเปราะบางในพื้นที่อำเภอเมืองปัตตานี มีจำนวน 338 คน พิการด้านการเคลื่อนไหว 331 คน (ร้อยละ 89) พิการด้านสติปัญญา 5 คน (ร้อยละ 1.5) และพิการด้านการมองเห็น 2 คน (ร้อยละ 0.5) ผู้ป่วยกลุ่มนี้บางรายได้เข้าถึงบริการด้านกายอุปกรณ์เครื่องช่วยความพิการแล้ว แต่ยังมีบางกลุ่มที่ได้ยื่นความประสงค์ยืมแต่ยังไม่ได้รับอุปกรณ์ จากการสำรวจในชุมชนและอำเภอเมือง พบว่า ความต้องการใช้อุปกรณ์ 81ราย.จำนวน 91ชิ้น. เช่น เตียง เครื่องผลิตออกซิเจน เป็นต้น.สาเหตุเนื่องจากอุปกรณ์ เช่น เตียง เครื่องผลิตออกซิเจน มีการครอบครองเป็นระยะเวลานาน บางชนิดมีความจำเป็นเพียงช่วงเวลาหนึ่งเท่านั้น เช่น ผู้ป่วยที่ฟื้นตัวแล้ว อาจไม่จำเป็นต้องใช้เตียง รถเข็น หรือเครื่องช่วยเดินต่อไป ดังนั้นการจัดระบบ ยืม–คืน จะช่วยให้เกิดการใช้ทรัพยากรอย่างคุ้มค่า ผลกระทบทางเศรษฐกิจสถานะของรายได้ เช่นครอบครัวมีภาระค่าใช้จ่ายสูงอุปกรณ์บางประเภทมีราคาสูง หากครอบครัวต้องจัดซื้อเองจะเป็นภาระ โดยเฉพาะครัวเรือนเปราะบาง ผลกระทบทางสุขภาพ อาจเกิดแผลกดทับได้ในรายที่ได้รับอุปกรณ์ไม่เหมาะสมกับผู้ป่วย ซึ่งกลุ่มคนเหล่านี้จำเป็นต้องได้รับอุปกรณ์เครื่องช่วยความพิการ แต่เนื่องจากเป็นอุปกรณ์ที่มีราคาแพง และยังไม่เพียงพอกับความต้องการ ซึ่งต้องรอการหมุนเวียนอุปกรณ์จากกองทุนฟื้นฟูสมรรถภาพจังหวัดปัตตานี ซึ่งต้องใช้เวลานานพอสมควร โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลรูสะมิแล ได้เล็งเห็นความสำคัญของการมีอุปกรณ์ที่เพียงพอ รวมทั้งระบบจัดการอุปกรณ์ครบวงจร ตั้งแต่การสำรวจความต้องการ การประเมินความจำเป็น การจัดหา →การยืม การติดตาม การคืน การตรวจสอบ การซ่อมบำรุง และการส่งต่อรายถัดไป
ดังนั้นทางโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลรูสะมิแลจึงจัดทำโครงการพัฒนาระบบศูนย์ยืม–คืน ปันสุข โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลรูสะมิแล เพื่อขอรับงบประมาณสนับสนุนจากกองทุนหลักประกันสุขภาพจังหวัดปัตตานี ในการจัดซื้ออุปกรณ์และพัฒนาระบบศูนย์ยืม–คืน ปันสุข เพื่อให้ผู้ป่วยผู้สูงอายุ คนพิการ และประชาชนกลุ่มเปราะบาง ที่อยู่ในระยะที่จำเป็นต้องได้รับการฟื้นฟูสมรรถภาพสามารถเข้าถึงบริการ และมีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น