กองทุนสุขภาพจังหวัด

นโยบายสุขภาพจิต ประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2569 มุ่งเน้นการยกระดับความรอบรู้ด้านสุขภาพจิตเพื่อคุณภาพชีวิตที่ดี ภายใต้กลยุทธ์ น้อม นำ หนุน โดยเน้นการพัฒนาระบบดูแลสุขภาพจิตเชิงรุกในชุมชน การดูแลกลุ่มเสี่ยงตั้งแต่เนิ่น ๆ การมีสุขภาพจิตที่ดี ถือเป็นส่วนสำคัญที่ส่งผลต่อสุขภาพกายและสุขภาวะจิตใจของบุคคล โรคจิตเวชหลายโรคที่พบบ่อย มักมีปัจจัยที่เข้ามาเกี่ยวข้อง คือ สภาพแวดล้อมทางสังคม เศรษฐกิจ และลักษณะส่วนบุคคลและพฤติกรรม โรคจิตเวช ที่พบบ่อยหลายโรคสัมพันธ์อย่างมากกับความเหลื่อมล้ำทางสังคม ซึ่งโดยธรรมชาติภาวะทางจิตใจมีการปรับเปลี่ยนตามสิ่งแวดล้อมที่อยู่รอบตัว และในสถานการณ์ปัจจุบันที่สังคมมีการเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว ทั้งทางด้านเศรษฐกิจ สังคม วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี มีการพัฒนาอย่างต่อเนื่อง สุขภาพจิตของคนเราจึงจำเป็นต้องมีการปรับเปลี่ยนไป ตามสถานการณ์ที่อาจก่อให้เกิดความเครียด ภาวะซึมเศร้าและพฤติกรรมเสี่ยงในการฆ่าตัวตาย จากการสำรวจขององค์การอนามัยโลก พบว่าในประชากร 4 คน จะมีผู้มีปัญหาด้านสุขภาพจิต 1 คน และอีก 2 คน จะเป็นผู้ได้รับผลกระทบจากปัญหาสุขภาพจิต เช่น ญาติพี่น้อง คนในครอบครัว เป็นต้น ข้อมูลจาก กรมสุขภาพจิต กระทรวงสาธารณสุข รายงานสถานการณ์สุขภาพจิตของคนไทยในช่วงปีที่ผ่านมา พบว่า ประชาชนไทยมีภาวะความเครียดอยู่ในระดับปานกลางถึงสูงประมาณ ร้อยละ 40–50 ประชาชนมีความเสี่ยงต่อภาวะซึมเศร้า ประมาณ ร้อยละ 15–20 กลุ่มวัยทำงานมีภาวะเครียดจากการทำงานและภาวะหมดไฟในการทำงาน (Burnout) สูงถึงประมาณ ร้อยละ 30–35 ผู้สูงอายุมีภาวะเหงา วิตกกังวล และซึมเศร้าแฝงประมาณ ร้อยละ 20–25 นอกจากนี้ จากการสำรวจสุขภาพจิตประชาชนโดยใช้แบบประเมินสุขภาพจิตเบื้องต้น (เช่น แบบประเมินความเครียดและภาวะซึมเศร้า) พบว่าประชาชนจำนวนไม่น้อยยังขาดความรู้ ความเข้าใจที่ถูกต้องเกี่ยวกับสุขภาพจิตและโรคทางจิตเวช มีความเข้าใจคลาดเคลื่อนเกี่ยวกับการเจ็บป่วยทางจิตใจ และยังมีการตีตราผู้ป่วยทางจิตเวช ส่งผลให้ประชาชนไม่กล้าเข้ารับการคัดกรองหรือขอรับคำปรึกษาเมื่อมีปัญหาสุขภาพจิต ภาวะสุขภาพจิตในกลุ่มเด็กและวัยรุ่น โดยเฉพาะโรคซึมเศร้าและการฆ่าตัวตาย เป็นปัญหาสาธารณสุขที่ต้องได้รับการแก้ไขอย่างเร่งด่วน จากข้อมูลทางระบาดวิทยาพบว่า ช่วงวัยเรียนระดับประถมศึกษาตอนปลายจนถึงมัธยมศึกษา เป็นช่วงวัยที่มีการเปลี่ยนแปลงด้านสรีระ จิตใจ และต้องเผชิญกับสภาวะความกดดันรอบด้าน ทั้งในเรื่องการเรียน การปรับตัวเข้ากับกลุ่มเพื่อน และการคาดหวังจากครอบครัว สำหรับพื้นที่ จังหวัดนราธิวาส นักเรียนในพื้นที่ยังมีปัจจัยเสี่ยงเฉพาะจากสภาพแวดล้อมทางสังคมและพฤติกรรมเฉพาะถิ่น ซึ่งหากเยาวชนขาดทักษะในการจัดการความเครียดหรือไม่มีพื้นที่ปลอดภัยในการระบายความรู้สึก ปัญหาความเครียดสะสมอาจพัฒนาไปสู่ภาวะซึมเศร้า และนำไปสู่พฤติกรรมการทำร้ายตัวเองหรือการฆ่าตัวตายในที่สุด อย่างไรก็ตาม ปัญหาดังกล่าวสามารถป้องกันและยับยั้งได้ หากมีระบบกลไกการเฝ้าระวังเชิงรุกภายในโรงเรียนที่มีประสิทธิภาพ แต่ในปัจจุบัน ครูแนะแนว ครูประจำชั้น รวมถึงเพื่อนนักเรียนด้วยกัน ยังขาดทักษะเชิงลึกในการสังเกตสัญญาณเตือน (Warning Signs) และขาดเครื่องมือคัดกรองสุขภาพจิตที่ถูกต้อง ทำให้กระบวนการช่วยเหลือล่าช้าและส่งผลให้กลุ่มเสี่ยงหลุดรอดจากระบบการดูแล ด้วยเหตุนี้ ทางกองสาธารณสุข จึงได้เล็งเห็นถึงความสำคัญในการสร้างระบบภูมิคุ้มกันทางใจในสถานศึกษา จึงได้จัดทำ โครงการส่งเสริมสุขภาพจิตให้แก่ประชาชนในพื้นที่นราธิวาส ขึ้น เพื่อสร้างความรู้ความเข้าใจในการส่งเสริมสุขภาพจิตใจ อารมณ์ สังคม และเสริมสร้างทักษะด้านสุขภาพกายและจิตใจ การให้แนวทางในการดูแลผู้ป่วยและญาติ ตลอดจนสมาชิกในชุมชนให้สามารถใช้ชีวิตร่วมกับผู้ป่วยแบบยอมรับซึ่งกันและกันได้